Utworzono: czwartek, 24, marzec 2011 Redaktor

Pożyczki społecznościowe - praktyczna stopa zwrotu

Social lending - inwestycja alternatywnaPożyczki społecznościowe to w naszym kraju nowy rodzaj inwestowania alternatywnego. W największym skrócie: zapisujemy się jako pożyczkobiorca (PB) lub pożyczkodawca (PD) do serwisu internetowego, który staje się pośrednikiem między PB a PD. Jest to pewnego rodzaju zasymulowanie działania banku, który udziela kredytów i przyjmuje pieniądze na lokaty. Wówczas różnica w oprocentowaniu staje się zyskiem banku. Systemy oferujące pożyczki społecznościowe przerzucają ryzyko niewypłacalności pożyczkobiorców na pożyczkodawcę, jednocześnie oferując obu stronom atrakcyjniejsze oprocentowanie. Więcej można przeczytać w poniższych publikacjach:

- Sekret istnienia pożyczek społecznościowych

- Pożyczki społecznościowe nowa moda w internecie

Warto śledzić na bieżąco informacje pojawiające się w dwóch pierwszych wymienionych powyżej serwisach. Nieco danych historycznych można uzyskać z raportu za rok 2008:

- Pożyczki społeczne w Polsce dane 2008

Obecnie rynek krajowy przeszedł wiele testów, które wykazały liczne słabości tego typu inwestowania, a których to obecne serwisy próbują uniknąć, stale rozwijając swe systemy i ofertę dla klientów. Obecnie najsilniejszą pozycję na rynku ma serwis http://kokos.pl, pewne niezależne zestawienia statystyczne znaleźć można na stronie (wdrażając pewien algorytm postępowania, PD może uzyskać znacznie lepszy poziom spłacalności, o czym w dalszej części artykułu):

http://konkomp.pl/kokos/index.php.

Na przykładzie http://kokos.pl przedstawimy praktyczne rady, jak można inwestować stając się pożyczkodawcą. Zaczynamy od rejestracji (klikając na baner reklamowy poniżej i przechodząc u góry do linku "zarejestruj się"), a następnie dokonujemy weryfikacji swojego konta bankowego (do wpłat i wypłat), a także weryfikujemy swój telefon komórkowy, dzięki czemu uzyskamy możliwość posługiwania się subkontem (jest to konto do przechowywania pieniędzy, które spływają od pożyczkobiorców - pieniądze te w dogodnym czasie możemy przeznaczyć na kolejne inwestycje). Następnie przechodzimy do zakładki Aukcje, bowiem inwestowanie odbywa się przez wybór danej aukcji, jaką wystawił PB, gdzie określił parametry takie jak kwota pożyczki, oprocentowanie łączne (przeliczalne także na oprocentowanie nominalne w skali rocznej) i czas trwania pożyczki (od 1 do 36 miesięcy). Zgodnie z przepisami roczne oprocentowanie nie może przekroczyć czterokrotności stopy lombardowej, która to wartość obecnie (w lutym 2011 roku, gdy pisano artykuł) wynosi 21%.

Pamiętając o tym, iż pożyczanie komuś pieniędzy wiąże się z ryzykiem, należy poczynić wszelkie starania, aby to ryzyko zminimalizować. Serwis Kokos.pl opracował cały system wspomagania oceny wiarygodności pożyczkobiorcy, który ma możliwość dokonania kilku weryfikacji (część z nich jest obowiązkowa). Wszystkie weryfikacje mają z góry ustalony termin ważności i powinny być okresowo przeprowadzane (w okresie, kiedy PB stara się o otrzymanie pożyczki). Oczywiście nie można pożyczać dużych kwot, a maksymalna jej wartość zależy od dotychczasowej historii pożyczkobiorcy. O jakości PB i limicie możliwego zadłużenia decyduje tzw. rating w postaci czerwonych i zielonych gwiazdek (można mieć ich od 1 do 5). Maksymalne zadłużenie to 25000 zł. Im więcej zielonych gwiazdek, tym bardziej wiarygodny wydaje się być pożyczkobiorca. A za co można otrzymać czerwoną gwiazdkę? Otóż Kokos.pl weryfikuje pozytywnie lub negatywnie PB, opierając się na wpisach w takich krajowych bazach jak: Infomonitor, KRD (Krajowy Rejestr Długów), ERIF (Rejestr dłużników), CEDR (Centrum Ewidencji Dłużników Ryzykownych).

Do dodatkowych metod weryfikacji, których już sami musimy od PB wymagać (nie są to weryfikacje obowiązkowe, choć weryfikacją zajmuje się Kokos.pl) należą: weryfikacja pracodawcy, dowodu osobistego oraz miejsca zamieszkania.

Dodatkowo mamy wgląd do licznika wcześniejszych (sumarycznie ile dni przed terminem spłacane były raty) oraz opóźnionych wpłat (osoby, które posiadają niezerową wartość tego licznika są już mniej wiarygodne).

Kolejny parametr to pozycje dotyczące miesięcznych dochodów i wydatków, choć tu PB wypełnia pola według własnego uznania (istnieje możliwość weryfikacji finansowej, której dokona Kokos.pl na koszt PB, jednak rzadko ta weryfikacja jest aktywna, co wynika z wysokich kosztów jej przeprowadzenia).

Bardzo ważne parametry, to łączne zadłużenie PB (przy wysokich kwotach znacznie przekraczających 10000 zł warto zastanowić się, czy PB ma realną szansę na spłacanie swych zobowiązań, bowiem niektóre osoby tworzą tzw. „komin”, czyli zaciągają kolejne zobowiązania na spłatę poprzednich, co prowadzi do nieuchronnej niewypłacalności).

Parametrem równie istotnym jest limit raty miesięcznej, jeśli PB go nie ustalił lub limit jest na nierozsądnie wysokim poziomie, należy takiego PB omijać szerokim łukiem lub poprosić o ustawienie limitu na rozsądnym w naszym mniemaniu poziomie. Limitu PB nie może podwyższyć do czasu spłaty wszystkich rat, zapobiega to możliwościom dalszego zadłużania się PB.

Do dodatkowych zabezpieczeń można zaliczyć także ubezpieczenie na czas trwania pożyczki, które może wykupić PB (na życie, od utraty pracy, niezdolności do pracy itp.). Jest też możliwość weryfikacji konta Allegro, gdzie będzie można poznać, jakie komentarze były wystawiane danej osobie, a także jakiego typu zakupy ta osoba dokonuje (jeśli widać, że ktoś żyje ponad stan, kupując drogie i zbędne rzeczy, nie pożyczajmy takiej osobie).

Mając już tą wiedzę, możemy przystąpić do inwestowania. Aukcje trwają kilka dni, nie ma więc potrzeby się spieszyć. Aukcja może zakończyć się wcześniej, jeśli wpłynie od inwestorów 100% kwoty pożyczki. W przypadku, gdy nie wpłynęło 100% do końca terminu trwania aukcji, będzie ona unieważniona, gdy nie uzbierało się 50% założonej kwoty, a gdy ten próg zostanie przekroczony, to aukcja jest ważna i rozpoczyna się okres trwania pożyczki.

Należy pamiętać, że istnieje wspólny termin płatności 11 dnia każdego miesiąca dla wszystkich pożyczek. Nie trzeba się zatem martwić tym, że pieniądze nie pracują przez kilka dni (martwy bieg). Obojętne jest bowiem, czy aukcja zakończy się 15 kwietnia, czy 25 kwietnia, bo spłata pierwszej raty w obu przypadkach nastąpi 11 maja.

Jak w każdej metodzie inwestowania, także i tu ważnym aspektem jest dywersyfikacja środków. Jednemu PB udziela pożyczki wielu PD w ramach danej aukcji, każdy według własnego uznania możne przeznaczyć dowolną wielokrotność 50 zł. Rozsądnym rozwiązaniem jest nie przekraczanie 4-5% kapitału przeznaczonego na inwestycje w Kokos.pl. Im większe rozdrobnienie, tym więcej mamy pracy z kontrolą wpływów (warto przygotować sobie odpowiedni arkusz z polami na wpłaty z każdej aukcji za poszczególne miesiące), ale tym większa szansa na zbliżenie się do uśrednionego poziomu spłacalności PB. W przypadku niewypłacalności danego PB tracimy tylko tą część kapitału (istnieje możliwość windykacji dzięki współpracy serwisu Kokos.pl z firmą windykacyjną, jest też możliwość wystawienia na aukcję takiego przeterminowanego długu, w ten sposób jest szansa odzyskania choć części wkładu).

Wymagania stawiane pożyczkobiorcy

Unikamy jak ognia osób z czerwoną gwiazdką, bo to ludzie z rejestru dłużników i statystyczny poziom spłacalności w Kokos.pl w tej grupie PB jest znacząco niższy od akceptowalnego. Nie powinniśmy też inwestować, jeśli brak jest weryfikacji dowodu osobistego czy miejsca zamieszkania. Zaleca się, aby PB posiadał co najmniej 3 zielone gwiazdki, nie miał znacznego zadłużenia (ustalamy sobie próg np. 5000-7000 zł), nie posiadał opóźnień w dotychczasowych spłatach. Konieczny jest ustalony limit miesięcznej raty, najlepiej na poziomie uniemożliwiającym zaciąganie kolejnych pożyczek. Warto aby zweryfikowano konto Allegro PB oraz jego pracodawcę (gwarancja stałych dochodów).

Nie inwestuj jako pierwszy, szukaj wśród aukcji, gdzie już ktoś zainwestował, dzięki temu zyskujesz nieco na doświadczeniu dłużej inwestujących PD. Zawsze czytaj komentarze pod aukcją, jest tam wiele informacji, potencjalnych ostrzeżeń, często pojawia się niewybredny język, ale „ostre traktowanie pożyczkobiorcy” przez niektórych „nawiedzonych” czytelników, może mieć swoje plusy. Widząc reakcje osoby wystawiającej aukcję, możesz ocenić rys psychologiczny PB. Warto unikać nerwowych PB, którzy łatwo dali się wyprowadzić z równowagi.

Dużo pracy czeka potencjalnego inwestora. Zatem na jakie zyski możemy liczyć, posługując się powyższymi wytycznymi? Rozpatrzmy dane całego serwisu (z uwzględnieniem kryterium minimum 3 zielonych gwiazdek) Współczynnik spłacalności w systemie Kokos (stosunek wszystkich terminowych spłat do wszystkich wymaganych w danym dniu spłat rat) na dzień 05.02.2011 wynosi (dane spłat raty styczniowej):

0,9727 dla pożyczkobiorców z 3 zielonymi gwiazdkami;

0,9808 dla pożyczkobiorców z 4 zielonymi gwiazdkami;

0,9749 dla pożyczkobiorców z 5 zielonymi gwiazdkami.

Uwzględniając stopień zaangażowania (wyrażony w tysiącach złotych), możemy wyliczyć średnią ważoną współczynnika spłacalności pożyczkobiorców o co najmniej 3 zielonych gwiazdkach:


Możemy przyjąć, że średnie nominalne oprocentowanie roczne, które uda nam się pozyskać na zdeponowanych aukcjach, to 18% (przyjmując zakres branych pod uwagę pożyczek o oprocentowaniu w przedziale od 15 do 21% - poświęcając nieco więcej czasu na poszukiwanie okazji, można poprawić tą średnią). Wówczas realny roczny współczynnik zyskowności (bez uwzględniania dalszych inwestycji) to:


Współczynnik ten zakłada wariant statystycznie pesymistyczny, czyli że niespłacona w terminie rata, to stracona kwota (w praktyce pewna część zostanie jednak spłacona później, a odsetki, jakie otrzymujemy od spóźnionych wpłat, to czterokrotność stopy lombardowej).

Jednocześnie należy pamiętać, iż udzielanie pożyczek różni się od lokat tym, że w przypadku pożyczki na 1 rok spłaty dostajemy stopniowo co miesiąc w wysokości 1/12 kwoty końcowej (wkładu powiększonego o zysk z oprocentowania nominalnego). Kwoty te możemy dalej inwestować w kolejne pożyczki, z zastrzeżeniem, że można inwestować tylko wielokrotności 50 zł (mniejsze kwoty czekają na subkoncie Kokosa - warto tak właśnie skonfigurować sobie swoje ustawienia, bo domyślnie pieniądze są przelewane na konto Twojego banku). Po przeprowadzeniu symulacji rocznej w wariancie statystycznie pesymistycznym dla kwoty 10000 zł (nie uwzględnia ona spłat opóźnionych i wcześniejszych, a te wpływają na praktyczny wzrost zyskowności) otrzymujemy znacznie lepszy roczny współczynnik zyskowności wynoszący 1,1626, co daje zysk 16,26% w skali roku. Należy pamiętać, że wymaga to nieco wkładu pracy w comiesięczny dobór nowych inwestycji (choć jest dość prosta czynność), ponadto zysk należy opodatkować w rozliczeniu rocznym w skali 19%, co daje zysk netto 13,17%.

Nasze własne testy z inwestycji w lutym 2011 roku w 31 aukcjach dały rezultat na poziomie 2 błędnych inwestycji, gdzie PB nie wywiązują się z płacenia rat. Zainwestowano 6000 zł, a dzięki wcześniejszym spłatom niektórych rat, udało się dokonać ponownego wykorzystania kwoty 350 zł do wpłat na kolejne aukcje. Uznając te 2 pożyczki za utraconą gotówkę o wartości 150 zł, uzyskujemy wskaźnik spłacalności:

Rozważmy drugi przykład, w którym staramy się wyszukiwać wyłącznie oferty z oprocentowaniem 20% lub 21% (co nie stanowi dużego problemu), uzyskując średnią wynoszącą np. 20,33%. Wybieramy zdecydowanie bardziej pesymistyczny wariant, w którym współczynnik spłacalności wynosi zaledwie 0,94, wówczas uzyskamy zysk 13,9% w skali roku, co nadal jest dużą wartością dwukrotnie przekraczającą zysk z lokat bankowych.